Vua là quân chậm nhất bàn cờ nhưng lại là quân quan trọng nhất — mất Vua là thua cả ván. Bài này giải thích cách đi của Vua, những điều Vua không được phép làm, nước nhập thành, và một nghịch lý: ở tàn cuộc Vua lại trở thành quân tấn công mạnh.
Bài này bổ trợ cho bài tổng quan các quân cờ vua và cách xếp bàn.
Trong cách nói hằng ngày, nhiều phụ huynh và trẻ gọi quân này là con Vua thay vì "quân Vua" — hai cách gọi là một.
Quân Vua trong cờ vua đi như thế nào?
Vua đi 1 ô theo mọi hướng — ngang, dọc hoặc chéo. Chỉ một ô, không hơn. Vua cũng ăn quân địch ở ô sát cạnh giống như cách nó di chuyển, miễn là sau khi ăn Vua không bị chiếu.
Ngoài ra Vua có một nước đi đặc biệt duy nhất: nhập thành — nước duy nhất trong cờ vua mà hai quân cùng di chuyển trong một lượt.
Ba điều quân Vua KHÔNG được làm
- Không được đi vào ô đang bị đối phương kiểm soát — tức là không được tự đặt mình vào thế chiếu.
- Không được đứng cạnh Vua đối phương. Mọi ô sát Vua địch đều bị chính Vua đó canh, nên hai Vua luôn cách nhau ít nhất một ô. Vì thế Vua không bao giờ ăn được Vua — xem vua có ăn được vua không.
- Không được di chuyển quân đang che chắn cho mình nếu việc đó làm lộ Vua ra thế chiếu (quân bị "ghim tuyệt đối").
Hệ quả quan trọng: Vua không bao giờ bị ăn khỏi bàn cờ. Khi Vua bị tấn công mà không còn nước thoát, ván cờ kết thúc ngay tại đó bằng chiếu hết. Phân biệt chiếu tướng và chiếu hết ở bài chiếu tướng và chiếu hết khác nhau thế nào.
Nhập thành — nước đưa Vua về nơi an toàn
Nhập thành cho phép Vua đi 2 ô về phía một quân Xe, đồng thời Xe nhảy qua đứng sát bên kia Vua. Đây là cách nhanh nhất để cất Vua vào góc và đồng thời đưa Xe vào trận. Năm điều kiện bắt buộc:
- Vua và Xe đó chưa từng di chuyển trong ván cờ.
- Các ô giữa Vua và Xe phải trống.
- Vua đang không bị chiếu.
- Vua không đi ngang qua ô đang bị kiểm soát.
- Vua không kết thúc ở ô bị chiếu.
Chi tiết từng bước và hai kiểu nhập thành gần/xa ở bài luật nhập thành trong cờ vua.
Giữ Vua an toàn trong khai cuộc
Ở khai cuộc và trung cuộc, bàn cờ còn đầy quân mạnh nên Vua rất dễ bị tấn công. Ba nguyên tắc chúng tôi dạy học viên từ cấp độ Cơ bản:
- Nhập thành sớm — thường trong 10 nước đầu, ngay khi đã phát triển Mã và Tượng.
- Đừng đẩy hàng Tốt che Vua sau khi nhập thành. Mỗi Tốt đẩy lên là một khe hở vĩnh viễn, vì Tốt không lùi được.
- Đừng đưa Vua ra giữa bàn khi Hậu và Xe đối phương còn trên bàn.
Xem thêm khai cuộc cờ vua: 5 nguyên tắc và chiến thuật cờ vua cơ bản.
Nghịch lý: ở tàn cuộc, Vua là quân tấn công
Khi Hậu và phần lớn quân đã rời bàn, không còn gì đủ mạnh để doạ Vua nữa — và Vua lập tức đổi vai. Ở tàn cuộc, Vua trở thành một quân chủ lực: nó lên hỗ trợ Tốt phong cấp, chặn Tốt thông của đối phương, và giành các ô then chốt.
Có một câu quen thuộc trong giới cờ: *"Khai cuộc thì giấu Vua đi, tàn cuộc thì đưa Vua ra"*. Đây là khái niệm khiến nhiều người chơi tự học bị kẹt ở một trình độ nhất định — xem tàn cuộc cờ vua và cách chiếu hết bằng Xe, nơi Vua đóng vai trò ép Vua địch vào biên.
Tại CLB Cờ Vua Athena (Đà Nẵng), an toàn Vua là tiêu chí chấm điểm trong mọi bài kiểm tra cuối cấp độ — vì đây là thứ phân biệt rõ nhất giữa trẻ biết luật và trẻ biết chơi. Đăng ký học thử miễn phí để HLV đánh giá con đang ở đâu.
Kiện tướng Quốc gia, Arena Grandmaster (AGM), ELO FIDE 2128 — HLV trưởng CLB Cờ Vua Athena, chịu trách nhiệm chuyên môn và định hướng đào tạo toàn hệ thống. Xem hồ sơ & chứng chỉ →
Câu hỏi thường gặp
Quân Vua trong cờ vua đi như thế nào?
Vua đi 1 ô theo mọi hướng: ngang, dọc hoặc chéo. Vua ăn quân địch ở ô sát cạnh, miễn là sau khi ăn Vua không rơi vào thế bị chiếu.
Quân Vua có nước đi đặc biệt nào không?
Có — nhập thành. Vua đi 2 ô về phía một quân Xe và Xe nhảy qua đứng sát bên kia Vua. Đây là nước duy nhất trong cờ vua có hai quân cùng di chuyển một lượt.
Vua có bị ăn mất không?
Không. Vua không bao giờ bị ăn khỏi bàn cờ. Khi Vua bị tấn công mà không còn nước thoát hợp lệ, ván cờ kết thúc ngay lập tức bằng chiếu hết.
Vua cờ vua mấy điểm?
Vua không được quy điểm vì vô giá — không thể đem đổi. Mất Vua đồng nghĩa thua ván, nên mọi tính toán được – mất đều không bao gồm Vua.
Con Vua trong cờ vua đi như thế nào?
Quân Vua — nhiều người quen gọi là "con Vua" — đi mỗi lần một ô theo mọi hướng: ngang, dọc hoặc chéo. Vua không được đi vào ô đang bị quân đối phương khống chế, và không bao giờ được đứng sát Vua đối phương.
Cho con học thử cờ vua miễn phí
CLB Cờ Vua Athena — 4 cơ sở tại Đà Nẵng, HLV chuẩn FIDE. Đăng ký một buổi học thử để bé trải nghiệm.
Đăng ký học thử →
