Tượng có một đặc điểm không quân nào khác có: suốt cả ván, nó chỉ đi được trên đúng một màu ô. Hiểu điều này là hiểu vì sao "cặp Tượng" được coi là lợi thế, và vì sao có những con Tượng gần như vô dụng cả ván.
Bài này bổ trợ cho bài tổng quan các quân cờ vua và cách xếp bàn.
Trong giao tiếp hằng ngày, quân này hay được gọi là con Tượng — vẫn là quân Tượng.
Quân Tượng đi như thế nào?
Tượng đi chéo, số ô tuỳ ý, tiến hoặc lùi, miễn đường chéo không bị quân nào chắn. Tượng ăn quân bằng cách đứng vào ô của quân địch trên đường chéo đó. Tượng không nhảy qua quân khác được.
Tượng ô trắng và Tượng ô đen
Vì chỉ đi chéo, Tượng không bao giờ đổi được màu ô. Con Tượng bắt đầu ở ô trắng sẽ đi trên ô trắng đến hết ván; con bắt đầu ở ô đen thì ngược lại. Mỗi bên được phát 2 Tượng — một ô trắng, một ô đen — để bao phủ cả hai màu.
Hệ quả thực tế: nếu bạn mất Tượng ô trắng, toàn bộ các ô trắng trên bàn cờ trở thành điểm yếu vĩnh viễn của bạn. Không quân nào thay thế được vai trò đó ngoài Hậu. Người chơi giỏi luôn tính đến "màu ô yếu" trước khi quyết định đổi Tượng.
Bàn cờ vua có nhiều nhất bao nhiêu quân Tượng?
Khi bắt đầu: mỗi bên 2 Tượng, cả bàn 4 quân Tượng. Nhưng nhờ luật phong cấp, một Tốt đi tới hàng cuối có thể chọn phong thành Tượng. Vì mỗi bên có 8 Tốt, về lý thuyết một bên có tối đa 10 Tượng (2 gốc + 8 phong cấp), tức cả bàn tối đa 20 quân Tượng.
Trên thực tế điều này gần như không bao giờ xảy ra — phong Tượng chỉ hợp lý trong vài thế tàn cuộc rất hiếm, khi phong Hậu sẽ gây hoà cờ do hết nước đi.
Cặp Tượng — lợi thế mà người mới hay bỏ qua
Giữ được cả hai Tượng trong khi đối phương chỉ còn một (hoặc chỉ còn Mã) được gọi là có cặp Tượng. Hai Tượng phối hợp phủ được cả ô trắng lẫn ô đen, tạo thành lưới kiểm soát rất rộng ở bàn cờ trống trải.
Nhiều người chơi định giá cặp Tượng ở mức nhỉnh hơn nửa điểm so với bảng quy ước thông thường. Bảng điểm cơ sở nằm ở bài giá trị quân cờ vua.
Tượng so với Mã: quân nào hơn?
Cả hai đều 3 điểm, nhưng mạnh yếu tuỳ thế cờ:
| Thế cờ | Quân mạnh hơn | Vì sao |
|---|---|---|
| Thoáng, ít Tốt, đường chéo mở | Tượng | Tầm xa, kiểm soát cả bàn từ một chỗ |
| Bí bách, nhiều Tốt chặn | Mã | Nhảy qua được mọi quân cản |
| Tàn cuộc có Tốt ở cả hai cánh | Tượng | Chuyển cánh trong một nước |
| Có ô trụ vững ở trung tâm | Mã | Mã đứng ô trụ rất khó đuổi |
Chi tiết cách đi của Mã ở bài quân Mã trong cờ vua.
"Tượng xấu" là gì?
Tượng xấu là con Tượng bị chính hàng Tốt của mình chặn đường — khi phần lớn Tốt của bạn đứng trên cùng màu ô với Tượng đó. Nó vẫn nằm trên bàn, vẫn tính 3 điểm, nhưng gần như không đi đâu được.
Cách phòng tránh đơn giản: đặt Tốt ở màu ô ngược với Tượng mình đang có. Đây là nguyên tắc học viên Athena được dạy ở cấp độ Trung cấp, trong phần chiến thuật cờ vua nâng cao.
Nếu con bạn đã biết luật nhưng chưa biết những khái niệm vị trí như thế này, đó thường là dấu hiệu cần một lộ trình có hệ thống. CLB Cờ Vua Athena dạy trẻ 4,5–15 tuổi tại Đà Nẵng theo 5 cấp độ liên tục — đăng ký học thử miễn phí để HLV xếp đúng cấp độ cho con.
HLV Cờ Vua tại CLB Cờ Vua Athena, đạt chứng chỉ FIDE School Instructor, mạnh về cờ tàn và trung cuộc. Xem hồ sơ & chứng chỉ →
Câu hỏi thường gặp
Quân Tượng trong cờ vua đi như thế nào?
Tượng đi chéo với số ô tuỳ ý, tiến hoặc lùi, miễn đường chéo không bị quân nào chắn. Tượng không nhảy qua quân khác được.
Mỗi bên có bao nhiêu quân Tượng?
Mỗi bên có 2 quân Tượng khi bắt đầu — một đi trên ô trắng, một đi trên ô đen — đứng cạnh Vua và Hậu.
Trong bàn cờ vua có thể có nhiều nhất bao nhiêu quân Tượng?
Tối đa 10 Tượng mỗi bên, tức 20 quân cả bàn: 2 Tượng gốc cộng 8 Tốt phong cấp thành Tượng. Trên thực tế điều này gần như không xảy ra.
Tượng có đổi được màu ô không?
Không. Vì chỉ đi chéo nên mỗi Tượng suốt ván chỉ đi trên đúng một màu ô. Mất Tượng ô trắng nghĩa là các ô trắng thành điểm yếu vĩnh viễn.
Con Tượng trong cờ vua đi như thế nào?
Quân Tượng — hay "con Tượng" — chỉ đi theo đường chéo, bao nhiêu ô tuỳ ý. Mỗi bên có hai Tượng: một đi ô trắng, một đi ô đen, và suốt ván cờ không đổi màu ô.
Cho con học thử cờ vua miễn phí
CLB Cờ Vua Athena — 4 cơ sở tại Đà Nẵng, HLV chuẩn FIDE. Đăng ký một buổi học thử để bé trải nghiệm.
Đăng ký học thử →
