Cờ vua vào Việt Nam từ khi nào? 60 năm và những cột mốc chính

Cờ vua có mặt ở Việt Nam từ trước năm 1965, nhưng cột mốc có tổ chức là ngày 14/02/1965, khi Hội Cờ tướng Việt Nam — tiền thân của Liên đoàn Cờ Việt Nam — được thành lập. Với phụ huynh, cột mốc đáng chú ý hơn lại là năm 1980: năm cờ vua chính thức được đưa vào giảng dạy trong nhà trường.

Cờ vua vào Việt Nam từ khi nào?

Ngày 14/02/1965, Hội Cờ tướng Việt Nam được thành lập tại Nhà Khai trí kiến thức (nay là Trung tâm phương pháp Câu lạc bộ, 14 Lê Thái Tổ, Hà Nội), do bác sĩ Lê Đình Thám làm Hội trưởng. Đây là tổ chức tiền thân của Liên đoàn Cờ Việt Nam ngày nay.

Hội giải thể năm 1975 trong bối cảnh đất nước vừa thống nhất, rồi hoạt động trở lại cuối năm 1980. Từ đó phong trào cờ vua đi lên liên tục cho tới hôm nay.

Bảy cột mốc của cờ vua Việt Nam

1980 — năm cờ vua bước vào trường học

Trong toàn bộ danh sách trên, mốc đáng chú ý nhất với một phụ huynh là ngày 05/8/1980. Văn bản 1787/TDQS của Bộ Giáo dục đưa cờ vua vào giảng dạy chính thức ở trường phổ thông, trường cao đẳng, đại học sư phạm và đại học thể dục thể thao trên phạm vi toàn quốc.

Nói cách khác: cờ vua không phải một trò chơi bên lề mới nổi. Nó đã nằm trong hệ thống giáo dục Việt Nam hơn 45 năm, và được nhìn nhận như một môn rèn tư duy chứ không chỉ là giải trí. Đó cũng là lý do nhiều trường tiểu học hiện nay có câu lạc bộ cờ vua.

Việt Nam có bao nhiêu đại kiện tướng?

Giáo trình chúng tôi tham khảo (biên soạn khoảng năm 2013) ghi nhận Việt Nam khi đó có 7 đại kiện tướng quốc tế nam và 3 nữ. Con số này đã tăng lên hơn 10 trong những năm gần đây và vẫn đang tiếp tục tăng — nên thay vì liệt kê hệ số Elo (thay đổi hằng tháng), dưới đây là hai cái tên với mốc thời gian không bao giờ cũ:

• Nguyễn Ngọc Trường Sơn (sinh 1990, Kiên Giang) — đạt danh hiệu Đại kiện tướng quốc tế năm 2005, khi mới 14 tuổi 10 tháng, một trong những người trẻ nhất thế giới đạt danh hiệu này vào thời điểm đó.
• Lê Quang Liêm (sinh 1991, TP.HCM) — đạt Đại kiện tướng quốc tế năm 2006, và trở thành siêu đại kiện tướng đầu tiên của Việt Nam khi vượt mốc Elo 2700 ở tuổi 20.

Điểm chung của cả hai: họ bắt đầu chơi cờ từ rất nhỏ. Đó là lý do độ tuổi khởi đầu quan trọng — xem thêm trẻ mấy tuổi học cờ vua là tốt nhất. Về ý nghĩa các danh hiệu, xem kiện tướng cờ vua là gì.

Hai hướng phát triển hiện nay

• Quần chúng hoá — phổ biến rộng trong cả nước, đặc biệt là trong trường học. Đây là lý do giải cờ vua học sinh ngày càng nhiều ở các thành phố.
• Hội nhập trình độ thế giới — giành huy chương ở các giải trẻ thế giới và giữ vị trí trong nhóm quốc gia mạnh về cờ vua.

Điều này nói gì với phụ huynh hôm nay?

Ba điều thực tế rút ra từ 60 năm lịch sử đó:

• Cờ vua có hệ thống giải đấu thật từ cấp trường tới quốc gia — con bạn học xong có sân chơi, không phải học rồi để đó.
• Có hệ thống đánh giá khách quan (danh hiệu, hệ số Elo) — tiến bộ của con đo được bằng con số chứ không cảm tính.
• Những kỳ thủ giỏi nhất Việt Nam đều bắt đầu từ lứa tuổi tiểu học. Không cần đặt mục tiêu vô địch, nhưng bắt đầu sớm thì con có nhiều thời gian hơn.

Ở Đà Nẵng, Athena tổ chức giải nội bộ để học viên có sân thi đấu thật trước khi bước ra các giải lớn hơn. Nếu bạn muốn con bắt đầu, hãy xem lộ trình 5 cấp độ hoặc đăng ký một buổi học thử miễn phí.

Cô Lê Thục Anh

Nhà sáng lập · Giám đốc chuyên môn

HLV Quốc giaFIDE School InstructorTrọng tài Quốc gia

Nhà sáng lập kiêm Giám đốc chuyên môn CLB Cờ Vua Athena, định hướng giáo trình và phương pháp đào tạo cờ vua cho trẻ em. Xem hồ sơ & chứng chỉ →